Mit Verlust ist zu rechnen (1992)

Weduwnaar Sepp en weduwe Paula ontmoeten elkaar op de grens tussen Oostenrijk en Tsjechië, vlak na de val van het IJzeren Gordijn. Een van Ulrich Seidls meest tedere films, over eenzaamheid, onvervulde liefde en het verlies van de jeugd.

Winter, 1992. Weduwnaar Sepp woont in een klein Oostenrijks dorpje aan de grens met Tsjechië. De maaltijden die zijn overleden vrouw in de vriezer heeft liggen, raken langzaamaan op. Het is tijd voor Sepp om rond te kijken naar een nieuwe echtgenote. Hij kijkt over de grens, waar de weduwe Paula woont. Sepp zoekt een vrouw om voor hem te zorgen en biedt Paula een – in materiële zin – wat zorgelozer bestaan, met volle supermarkten en winkelcentra. Paula is onder de indruk van alle welvaart aan de andere kant van de grens, maar twijfelt.

Ulrich Seidl laat met deze vroege film haarscherp het dilemma van de ‘hedendaagse’ mens in een laat-kapitalistische wereld zien waarin zingeving vervangen is door materialisme. Hoeveel levensgeluk kan welvaart geven, hoeveel leegte kan materiële gerieflijkheid vullen?

Verlies is te verwachten

Seidl, die zelf in dit grensgebied is opgegroeid, kwam er tijdens het draaien van de film achter dat “het bekende Oost-West-paradigma – daar armoede en ellende, hier welvaart en consumptiemaatschappij – naar de achtergrond verdween en werd ingeruild voor een hoger, universeel menselijk paradigma: eenzaamheid, onvervulde liefde, ouderdom en dood. Op een gegeven moment in de film leek het niet meer uit te maken aan welke kant van de grens je je bevindt.”

Volgens Seidl gaat zijn film dan ook over het verlies van grenzen, het verlies van vaderland, het verlies van de jeugd, het verlies van liefde. Mit Verlust ist zu rechnen wordt door velen gezien als een van de meest tedere films van Seidl. Ook bevat het al veel kenmerken die zijn latere films zo bijzonder maken: een interesse in de ‘achterkant’ van het alledaagse leven, statische en symmetrische shots vermengd met een bewegelijke handheld-camera, en veel tableaux.