Kusama in Holland (2026)

Hoe werd een jonge Japanse kunstenaar een van de culturele iconen van onze tijd? Kusama in Holland, de nieuwe documentaire van Sherman de Jesus, werpt onthullend licht op de betekenisvolle periode waarin Yayoi Kusama in de Nederlandse polder haar artistieke thuis vond. 

Achter de mythe van ’s werelds bestverkopende vrouwelijke kunstenaar schuilt een verrassend verhaal. Kusama in Holland onthult hoe een jonge Japanse buitenstaander zich in de Nederlandse polder ontpopte tot een van de radicaalste stemmen van haar generatie en uitgroeide tot een van de beroemdste sterren van de internationale kunstwereld.

Onder anderen performancekunstenaar Alicia Framis – de eerste vrouw die trouwde met een AI-hologram – reflecteert in de film op Kusama’s blijvende betekenis voor de hedendaagse kunst, op haar vrouwelijke identiteit en de kracht van verbeelding.

Vruchtbare grond

In de jaren dat Yayoi Kusama (1929) in New York tegen muren van misogynie en racisme opliep, opende Nederland de deuren voor haar. Kusama vond artistiek onderkomen bij de Nul-beweging van kunstenaars als Henk Peeters en Jan Schoonhoven. De Nul-mannen herkenden Kusama’s genialiteit en boden haar een podium in Europa én absolute vrijheid.

In de liberale sfeer van de jaren zestig – tussen Provo en de seksuele revolutie – manifesteerde Kusama zich als regisseur van haar eigen mediacultuur. Haar naakthappenings en obsessie voor het bestippelen van schilderijen, ruimtes en lichamen lokten zowel bewondering als morele paniek uit.

Sherman de Jesus’ brengt met uniek archiefmateriaal, intieme anekdotes van ooggetuigen (o.a. Henk Peeters, Truus Peeters-Nienhuis en Agnes Becht), hypnotiserende beelden (fotografie van o.a. Harrie Verstappen) deze stormachtige jaren tot leven, aangevuld met de inzichten van kunsthistorici Margriet Schavemaker (directeur Kunstmuseum Den Haag) en Catrien Schreuder (curator Moderne Kunst en Educatie, Centraal Museum Utrecht).

Kunst als overlevingsstrategie

Kusama in Holland is een gelaagd drama over kunst als overlevingsstrategie. Speciaal voor de film ontwikkelde animaties maken Kusama’s innerlijke belevingswereld tastbaar en tonen hoe haar manische herhalingen een noodzakelijk schild vormden tegen angstaanjagende hallucinaties. De documentaire spiegelt Kusama’s strijdbare geschiedenis aan haar huidige status als levend monument.

Tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam

Op 11 september 2026 opent een groot overzicht van Yayoi Kusama in het Stedelijk Museum, met een overzicht van meer dan zeventig jaar werk, van schilderkunst, sculpturen en installaties tot tekeningen, mode, collages en happenings.