Diary for My Father and Mother (1990)

In het derde deel van haar autobiografie vervolgt Márta Mészáros de lotgevallen van haar alter ego. Na de Hongaarse Opstand van 1956 keert Juli uit Moskou terug naar Boedapest. De sovjets verstevigen hun greep op het openbare en persoonlijke leven van de Hongaren.  

De ‘Diary-trilogie’ van de Hongaarse filmmaker Márta Mészáros (1931, Boedapest) volgt het veelbewogen leven van de wees Juli, wier vader, overtuigd communist, naar de Sovjet-Unie emigreerde en verdween tijdens de stalinistische zuiveringsjaren. Ook haar moeder stierf jong. Juli gaat studeren aan de Moskouse filmacademie en keert in november 1956 terug naar haar geboortestad.

De opstand tegen het door de Sovjets geïnstalleerde dictatoriale regime is mislukt. Mensen worden gearresteerd, verdwijnen of vluchten. Het leven van de Hongaren wordt beheerst door angst, onrust en harde repressie. Onder het bewind van Mátyás Rákosi, leider van de communistische partij, kan iedere burger zonder vorm van proces door de geheime dienst worden afgevoerd.

Door documentaire beelden uit nieuwsfilms naadloos te verweven met aangrijpend menselijk drama, creëert Mészáros een zowel episch als intiem portret van de geschiedenis zoals zij die heeft meegemaakt, en getuigt ze zowel van de gruwelen van totalitaire onderdrukking als van de moed van degenen die zich verzetten.

Over de regisseur

Márta Mészáros regisseerde in haar lange carrière een zeventigtal films; ze geldt als een van de belangrijkste vrouwelijke Midden- en Oost-Europese filmmakers. Ze was de eerste vrouw die een lange Hongaarse speelfilm draaide (The Girl, 1968) en wist in haar films, ondanks de censuur, controversiële feministische, sociale en politieke thema’s aan te snijden. Voor Adoption (1975) kreeg ze de Gouden Beer van het filmfestival van Berlijn uitgereikt; Diary for My Loves (1984) won de Grote Juryprijs in Cannes. Mészáros kreeg ook de Lifetime Achievement Award van de European Film Academy.

4K-restauratie (Nationaal Hongaars Film Instituut).

Herdenking Hongaarse Opstand

Dit najaar wordt de Hongaarse Opstand van 1956 herdacht, een massale volksopstand tegen het communistisch regime die duurde van 23 oktober tot en met 11 november, nu zeventig jaar geleden. De Sovjet-Unie maakte met nietsontziend geweld een einde aan de heftige protesten. De traumatische gebeurtenissen hadden een grote impact op de Hongaarse cinema, vanaf de jaren zestig tot op de dag van vandaag, zoals eerder dit jaar te zien in Orphan (László Nemes, 2025).

Eye vertoont van 23 oktober t/m 11 november in samenwerking met het Hongaars Nationaal Film Instituut (Boedapest) een selectie van vier gerestaureerde klassiekers: Twenty Hours (Zoltán Fábri, 1965), Love (Károly Makk, 1970), Time Stands Still (Péter Gothár, 1980) en Diary For My Father and Mother (Mártá Mészáros, 1990).